Maltepe tabela

Tasarım çevremizdeki her şeyin düzenlenmesi ve yaratılması ile ilgilidir. Bir
çalışmanın tasarım olabilmesi için;
 Bir amaca hizmet etmesi,
 Düşünce ürünü olması,
 Yaratıcı değerinin bulunması gerekir.
10
Tasarım süreci belli aşamalar doğrultusunda şekillenir. Bu aşamalar;
 Problemin Tanımı
Bir tasarım sürecinin ilk aşaması, problemin tanımlanması işidir. Bu tanımlamayı
yaparken kendinize yöneltmeniz gereken bazı sorulara cevap bulmanız gerekir. Bu sorularla
tasarımın amacını da belirlemiş olursunuz.
 Ulaşmak isteğiniz nedir?
Amacınızı bu soruyla belirlemelisiniz. Hazırlayacağınız tasarımın amacını bulmanız
için bu sorunun cevaplandırılması gerekli. Amaç: toplumu bilgilendirmek, karmaşık bir
kuramı açıklamak, politik ya da başka bakış açılarını yakalamak ya da sadece eğlendirmek
olabilir.
 Mesajınızın hedef kitlesi kim, iletmek istediğiniz mesaj ne
olacak?
Ulaşacağınız hedef kitlenin büyüklüğü ve özelliklerini belirlemelisiniz. “Hangi yaş
grubunda? “Bu kitle nerededir?, “Hedef kitlenin ortak özellikleri var mıdır?, “gibi alt
sorulara bulacağınız cevaplar iletmek isteğiniz mesajın nasıl olacağını belirlemeniz için
yardımcı olacaktır.
 Mesajınızı nasıl ileteceksiniz?
Mesajı iletmede seçeceğiniz yöntem başarılı olmanızda önemli bir etkendir. En iyi ve
en mantıklı yöntemi bulup, mesajınızı bu yolla iletmeniz, kitlenin dikkatini çekmek,
algılamayı kolaylaştırıp, mesajı anlaşılır hale getirmek için büyük önem taşır.
 Bilgi Toplama
Tasarımı şekillendirmeden önce, bir çıkış ve hareket noktası bulabilmenin tek yolu,
konu hakkında mümkün olduğunca detaylı bilgi toplamaktır. Kitlenin ihtiyaçları, faaliyet
alanları, istek ve beklentileri, mesajın hangi ortamda iletileceği önemlidir. Hatta bu alanda
daha önce yapılmış olan çalışmaların incelenmesi ve konuyla ilgili farklı materyallerin
taranması gerekebilir.
 Yaratıcılık ve Buluş
İletmek isteğiniz mesajı vermek için tasarım aşaması çalışmalarında algı ve
sezgilerinize dayalı birikimlerinizi devreye sokmanız gerekecektir. Süreklililği olan,
alışılmış, basmakalıp tarzlar yerine yeni, ilgi çekici, konuyu direkt ama ilgi uyandıran
biryolla anlatabilmelisiniz. Grafik tasarımda yaratıcılık; birbirleriyle ilişkisi olmayan
kavramlar ve görsel unsurlar arasında bağlantılar kurma yeteneği olarak tanımlanabilir. Hatta
bu aşamada beyin fırtınası olarak adlandırılan ve farklı düşüncelere sahip bir grubun bir
araya gelerek fikirlerini birbirleri ile paylaşmaları yönteminden yararlanabilirsiniz. Bu
yöntemde akla gelen her şey ortaya konur ve sonrasında değerlendirilir. Bir düşünce
diğerinin çıkışına ortam hazırlar.
Daha önce düşünülmemiş, yapılmamış, uygulanmamış fikir ya da düşüncenin ortaya
çıkarılması yaratıcılığın bir başka tanımı olarak verilebilir.
11
 Çözüm Bulma
Yaratıcılık ve buluş süreci sonrasında olasılıklar sınırlanır. Çözüm bulma ise
düşünülen olasılıklar hakkında bir karara varılarak, araştırmanın sona erdirilmesidir.
 Uygulama
Bir tasarım sürecinin en son aşaması uygulamadır. Bulunan yöntemin sunulması,
uygulanmasıdır. Yapacağınız reklâm yöntemi, mesajı iletme biçimi artık uygulama ile
sonlandırılarak kitleye iletilmeye hazır hale gelecektir.

Tasarım, çok kesin ama aynı zamanda çok karmaşık bir yapıya sahiptir. Ancak
planlamanın olduğu yerde tasarımdan söz edilebilir. Planlama tasarımın ilk koşuludur.
Tasarım bu güne kadar pek çok tanımlama ile ifade edilmiştir. Zihinde canlandırılan bir
düşünce ya da oluşumu olgunlaştırıp geliştirerek üç boyutlu hale dönüştürme eylemi olarak
ifade etmek mükündür.
Tasarım olgusu hayatın her alanında vardır ve yaşamımızın bir parçası haline
gelmiştir. İhtiyaç duyulan her şey beyinde olgunlaştırılıp, tasarıma dönüştürülmüş ve bu
yolla standartlar yükseltilmiştir.
Uygulamalı tasarım dallarını üç ana grupta toplamak mümkündür;
 Endüstri Tasarımı (Üç boyutlu nesnelerin tasarlanması, makinalar, araç-
gereçler, mutfak malzemeleri vb.)
 Çevre Tasarımı ( Bina, peyzaj, iç mekân tasarımları)
 Grafik Tasarım (Afişler, bilgi ve uyarı işaretleri, broşürler, reklâm materyalleri

Grafik, görsel olarak algılanan şeylerle yani görüntülerle ilgili bir kavramdır. İletişim
ise her türlü bilginin insanlar arasındaki iletişimidir. Bu durumda grafik iletişim,
görüntülerden oluşan bilgilerin değiş-tokuşu olarak tanımlanabilir.
İletişim yöntemi ya da aracı, farklı gereksinimlere bağlı olarak değişebilir. Gelişmiş ya
da gelişmekte olan toplumlarda grafik imgeler önemli ve sürekli bir yere sahiptirler. Yazılar,
resimler, fotoğraflar, başlıca grafik iletişim araçlarıdır. Her grafik unsur, mesajın etkisini
arttıracak biçimde tasarlanmalıdır.

Çevrenin ve nesnelerin algılanmasında ilk basamağın görme olduğunu söylemiştik.
Görme olayını; nesnelerin üzerine düşen ışığın yansıması, gözün fizik yapısı neticesinde göz
küresinin içinde bir görüntünün oluşması olarak kısaca açıklayabiliriz. Oluşan bu görüntü
sinir sinyallerine ulaşarak beyne iletilir.
Beyne iletilen görüntünün anlaşılması ve anlamlandırılması görme olayından sonra
gerçekleşir. Bu anlamlandırma süreci bireyin bazı özellikleri ile doğrudan ilişkilidir. Bu
özellikler;
 Sosyo- kültürel durumu,
 Zekâsı,
 Eğitimi,
 Edinilmiş deneyleri,
 Estetik değerleri,
 İçinde bulunduğu toplumun değerlerini ile ilişkilidirler.

İletişim sürecinde en etkin olarak kulladığımız öğe yazıdır. Kitap, dergi, gazete vb.
iletişim araçlarında vazgeçilmez olan bu öğe aynı zamanda kalıcı bir etkiye sahiptir. Görme
yoluyla izlediğimiz yazı, anlatılmak istenen mesajı okuyucuya doğrudan ulaştırmanın,
konuyu ya da mesajı aktarmanın en etkili ve açık yollarından biridir.
Yazının yanı sıra, pek çok şekil, sembol, işaret bize yön verir, karar verme sürecini
doğrudan etkiler. Hatta sembollerle iletişimin, yazı ile iletişimden bazı farları vardır. Bu
belirgin farklar sembollerle iletişimin, yazı ile iletişimden daha etkili olduğunu kanıtlar
niteliktedir.

Semboller akılda kalıcıdırlar.
 Kolay öğrenilebilirler.
 Hızlı şekilde anlamlandırılabilirler.
 Evrensel anlam ve anlaşılabilirlik taşırlar.
Resim 1.6: Şekil ve semboller
Aynı dili konuşmayan, aynı kültüre sahip olmayan pek çok insanın kullandığı
uluslararası havalimanları evrensel anlam taşıyan sembollerle doludur. Çünkü bu semboller
herkes tarafından anlaşılabilen en iyi iletişim elemanlarıdır. Bir başka örnek ve belki de en
ektilisi trafik işaretleridir. Hepimiz bu işaretlerin anlamını ve iletmek istediği mesajı
güvenilir bir yolculuk için bilir ve uygularız.

Görme duyumuz en önemli duyularımızdan biridir. Çevremizde gelişen olayları, var
olan nesneleri, durumları önce görerek tanımlar ve anlamaya çalışırız. Görsel iletişimin ilk
örnekleri olarak mağara duvarlarına yapılmış resimleri, avlanma sahnelerini ve yabani
hayvan çizimlerini gösterebiliriz. Çoğu zaman soyut şekillerin de kullanıldığı bu duvar
resimleri elimizdeki en eski belgelerdir. Gördüklerini çizmeye çalışan, şekillere dönüştüren,
olayları anlatma amacıyla kompozisyon oluşturan insanlar, binlerce yıldır süregelen görsel
iletişimin ilk kaynaklarını oluşturur.

Görsel yolla oluşturulmuş mesajlar, işitsel yolla oluşturulmuş mesajlardan belirgin bir
fark taşırlar. Bu fark, dolaylı olarak görsel mesajların, farklı zamanlarda kalıcı olması ve
etkinliğini sürdürebilmesidir. Bu önemli fark görsel iletişimin sonraki yıllarda belge
niteliğinde kullanılmasını sağlamıştır.
İnsanoğlu çevresinde gözlemlediği nesneleri görselleştirerek onları yorumlamış, hayal
gücünün de yardımıyla farklı boyutlar keşfetmiş, gördüklerinin yanında görünmeyen soyut
kavramları da yorumlayarak ve görselleştirerek yeni sanat türleri yaratmıştır.

İletişim, gönderici ve alıcı olarak adlandırılan iki grup arasında gerçekleşen duygu,
düşünce, davranış ve bilgi alışverişidir. İletişim kurulduğu sırada bir mesaj alış verişi içine
girilir. Mesajlar algılanır, yorumlanır ve saklanırlar. İletilen mesajlar; uyarma, önerme,
bilgilendirme, ikna etme, düşünceleri dışa vurma, eğlendirme gibi işlevler üstlenebilirler.
İletişim, üzerine belirli anlamlar yüklenen simgelerin alış verişini konu alır.
ÖĞRENME FAALİYETİ – 1
AMAÇ
ARAŞTIRMA
4
Fizik ve sosyal çevreden kişiye ulaşan her yansıma yeni bir algılamayı beraberinde
getirir. İşte bu yansımaların tümü temel iletişim olgusunu şekillendirir. Bu yansımalar
genelde duyularımız yardımıyla meydana gelir.
 Görsel (Görme duyumuz yardımıyla kurduğumuz görsel iliteşim)
 İşitsel (İşitme duyumuz yardımıyla kurduğumuz işitsel iletişim)
İletişim bir faaliyettir ve öğrenilebilir. Kitap okuma, eğitim alma bu öğrenmeye en iyi
örneklerdir. İletişim süreci beş aşamadan oluşur.
 Gönderici (Mesajı veren)
 Mesaj (Verilmek istenen ana fikir)
 İletişim aracı (Mesajın alıcıya ulaştırılacağı yöntem, araç)
 Alıcı (Mesajı alan, okuyucu-izleyici)
 Mesajın alıcı tarafından algılanıp, yorumlanması

İletişimin türü ne olursa olsun, yukarıda belirttiğimiz bu aşamaların hepsinin birbirini
takip eder ve tamamlar nitelikte olması gerekir. Birinin eksikliği, iletişim sürecinin
tamamlanamadığı anlamını taşır. İletişim faaliyetine başlamadan önce iletişimin ne için ve
neden gerektiğinin tespiti doğru yapılmalıdır. Özellikle reklâm ve tanıtım amaçlı bir iletişim
faaliyeti kurulacaksa, mesajı alacak kişi ya da kişilerin beklentilerinin doğru tespit edilmesi
gerekmektedir. Önceden belirlenmiş ve tanımlanmış bir amacı olmayan iletişim faaliyetleri
başarıya ulaşmaktan ziyade zaman ve para kaybı olarak kalacaktır.

Her ürün ve üreticisi için ayrı ayrı tasarlanabilen,
 Çevreyi kirletmeden, ürünün doğal yapısını bozmadan, hasara uğratmadan
taşıyan, dağıtan ve depolayan,
 Hijyenik koşullarda üretildiği için insan sağlığına zararlı bir madde içermeyen;
yıkama, temizleme ve iade işlemi olmayan,
 Çok temiz olduğu için iş yerini kirletmeyen, kokmayan, koku yapmayan ve
ürünü kokutmayan,
 Doldurmada, boşaltmada ve depolamada zaman ve emek tasarrufu sağlayan,
 Albenisi olan ve çok renkli mükemmel baskısı ile ürünü ve üreticisini tanıtan
bir satış elemanı gibi hizmet veren,
 İstenildiği zaman, istenildiği kadar ve istenilen yere teslim edilebildiği için stok
maliyeti olmayan,
 Hafif olduğu için aynı nakliye ücreti karşılığında daha çok ürünün taşınmasına
imkân tanıyan, tahta ve plastik kasa gibi ağırlıkları kadar nakliye ücreti
ödetmeyen,
 Depozit ve iadeden dolayı ambalajlanan ürüne ek maliyet getirmeyen,
 Ambalaj kullanıcılarını, kabzımallara ve komisyonculara bağımlı kılmayan,
 Tüketici ambalajını da ambalajlayan bir sanayi ürünü olan,
 Kullanıldıktan sonra geri kazanılarak %100 ham maddeye dönüşebilen
özelliklere sahip olmalıdır

Ülkemizde “ambalaj tasarımı” dendiğinde akla tasarımdan ziyade teknik konular
geliyor. Günümüzde alışveriş merkezlerinin çoğalması ve buna paralel tüketim çılgınlığının
hat safhaya ulaşması ambalaj tasarımına duyulan ihtiyacı artırmaktadır. Rafları gezen,
alışveriş yapan tüketicilerin tüm ürünleri tek tek incelemeye vakti yoktur. Bu nedenle alıcı
genellikle tipik bir davranış sergiler. Ambalajının fiziksel ve görsel yapısı, üzerindeki bilgiler
olmak üzere 2-3 sn. içinde incelenmeye değer bulunması, 3-10 sn. içinde satın alınma
kararının verilmesiyle bir ürün, rafta bulunan diğer benzer ürünlerden farkını ve başarısını
ortaya koyar.
5
Fotoğraf 1.2: Başarılı bir ambalaj örneği
Reyonlarda satışa sunulan benzer ürünlerin arasından fark edilmesi, tercihlerde
öncelikli olması, fiziksel yapısı ile iyi bir ambalaj şu mesajları verir: Bu ürün çok lezzetli,
sağlıklı olarak korunuyor, güvenilir ve özenli bir firma tarafından üretiliyor, içinde sağlığı
tehdit edecek maddeler yok… Alışverişe çıktığınızda raflara alıcı gözle bakarsanız, size
birkaç saniye içinde pek çok şey söyleyen çok fazla ambalaj bulabilirsiniz.
İyi bir ambalaj; ürünün kalitesini, sağladığı katma değeri ve kimliğini destekleyip
artırırken ürünün farklılıklarını da ortaya koyar. Fiziksel görünüşünden dolayı tüketiciler
tarafından rahat algılanma, devamında alışkanlıkları teşvik etme, satışta devamlılık
işlevlerini yerine getirir. Tüm bu özelliklerin stratejik olarak ayrı ayrı hesaplanması
gerekirken ürünün üzerinde bir bütün olarak durması gerekir. Aksi takdirde satış oranlarında
beklenen rakama ulaşılamayabilir.
Ayrıca bir ambalajda olması gerekenleri şu şekilde sıralayabiliriz;
 Ürünü temiz tutmalı, kirlilik ve diğer mikroorganizmaların gıdaya bulaşmasına
engel olmalıdır.
 Besin kayıplarını en alt seviyede tutmalı, azami koruyucu olmalıdır.
 Ambalajın tasarımı; taşıma, dağıtım ve rafta tutulması sırasında koruyucu
olmalı ve elle rahatlıkla tutulabilir şekilde olmalıdır.
 Taşınması kolay olmalıdır.
 Ambalajın şekli, büyüklüğü ve ağırlığı önemlidir. Gıdanın orijinal şeklini,
büyüklüğünü ve ağırlığını muhafaza etmelidir.
 Ambalaj materyali gıdayı kimyasal ve fiziksel tehlikelere karşı korumalıdır
(örneğin oksidasyon, ışık, mekaniksel darbe).
 Ambalaj materyalinin üzerinde gıdanın içeriği, en uygun kullanım ve saklama
koşullarını belirten bir etiket bulunmalıdır.
6
 Ambalaj materyali albeniyi arttırıcı biçimde, ürünü en iyi şekilde temsil edecek
şekilde tasarlanmalı ve kullanımı kolay olmalıdır.
 İlk bakışta ürün hakkında

Ambalaj; ürünleri dış etkilerden koruyan, onları bir arada tutarak taşıma, depolama,
dağıtım, tanıtım ve pazarlama işlemlerini kolaylaştıran, metal, kâğıt, karton, cam, plastik, vb.
malzemelerden yapılmış dış örtü olarak tanımlanmaktadır. Aslında ambalaj, tüketiciyi satın
alma eylemine hazırlamak için gerekli tüm güzellikleri üzerinde bulunduran bir giysidir.